โบราณสถาน

หินที่ประทับ รัชกาลที่ ๙ มีภาพถ่าย ข้อความที่ปรากฎบนหิน มีความว่า “ในหลวงทรงห่วงใย”

วิหารพระนอน : โบราณสถานและโบราณวัตถุส่วนที่อยู่บนเขาพระพุทธบาทบางทราย            วิหารพระนอน ชาวบ้านเรียกว่าเก๋งพระนอน เพราะลักษณะเหมือนเก๋งจีนชั้นเดียว อยู่ทางด้านใต้พระมณฑป ด้านในประดิษฐานพระพุทธรูปนอน พระพุทธรูปนั่งปางสมาธิสององค์เป็นฝีมือช่างท้องถิ่น ประดิษฐานอยู่ฝั่งตะวันตกและตะวันออก         พระพุทธรูปนอน เป็นพระพุทธรูปปูนปั้นลงรักปิดทอง

หอระฆัง : โบราณสถานและโบราณวัตถุส่วนที่อยู่บนเขาพระพุทธบาทบางทราย            หอระฆัง เป็นศิลปะแบบจีน สร้างขึ้นโดยฝีมือของช่างในสมัยรัชกาลที่ ๓ เมื่อคราวที่สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ (ดิศ บุนนาค) ปฏิสังขรณ์วัด หอระฆังนี้ได้รับการปฏิสังขรณ์อีกครั้งในสมัยรัชกาลที่ ๕ และพุทธศักราช ๒๕๒๗

พระอุโบสถ หรือวิหารบน : โบราณสถานและโบราณวัตถุส่วนที่อยู่บนเขาพระพุทธบาทบางทราย            พระอุโบสถ หรือวิหาร ได้รับคำชมจากช่างฝีมือว่าเป็นพระอุโบสถที่งามมากไม่มีอุโบสถวัดอื่นใดในชลบุรีเสมอเหมือน จนชาวบ้านบางคนยังเรียกว่า “โบสถ์งาม” ถึงทุกวันนี้ จนกระทั่งพระอุโบสถถูกไฟไหม้ในสมัยรัชกาลที่ ๖ พระเขมทัสสีชลธีสมานคุณ เจ้าอาวาสวัดเขาบางทรายในขณะนั้นได้ปฏิสังขรณ์ขึ้นใหม่แต่ไม่เหมือนเดิม ส่วนกำแพงแก้วของเก่าของยังเหลืออยู่ มีการปฏิสังขรณ์ครั้งล่าสุดเมื่อพุทธศักราช

บันไดแก้ว : โบราณสถานและโบราณวัตถุส่วนที่อยู่บนเขาพระพุทธบาทบางทราย            บันไดแก้ว เป็นโบราณสถานที่มีการสร้างเป็นระยะ ๆ ระยะที่หนึ่งจากเชิงเขาขึ้นไปถึงพระวิหารล่าง ระยะที่สองแบ่งเป็นช่วง ๆ จากสำนักชีถึงศาลาราย ระยะที่สามจากวิหารบนถึงลานมณฑป บันไดแก้วทั้งหมดได้ปฏิสังขรณ์ใหม่ในตอนต้นรัชกาลที่ ๕ ต่อมาได้มีการปฏิสังขรณ์อีกเมื่อพุทธศักราช ๒๔๙๐

พระอุโบสถไม้ ๒๐๐ กว่าปี วัดหนองเกตุใหม่     พระอุโบสถไม้ หลังเก่า วัดหนองเกตุใหญ่ มีอายุราว ๒๐๐ กว่าปี เป็นศิลปะปลายกรุงศรีอยุธยาได้สร้างพร้อมกับเจดีย์หน้าพระอุโบสถ สร้างพระพุทธรูปประจำอุโบสถ มีปางสดุ้งมาร องค์ที่ ๒ ปางป่าเลไล กรมศิลปากรประกาศขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน วัดหนองเกตุใหญ่

พระวิหาร (หลังเก่า) วัดหนองปรือ         พระวิหาร (หลังเก่า) ลักษณะเป็นวิหารไม้ ผังรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าขนาดความกว้าง  ๕ เมตร ยาว ๗ เมตร หันหน้าทางด้านทิศตะวันออก หลังคาเครื่องไม้ทรงไทยลดชั้น ๒ ชั้น

มณฑปพระพุทธบาท-วิหารพระนอน : วัดเขาบางทราย           มณฑปพระพุทะบาท-วิหารพระนอน ได้สร้างประมาณ ๒๐๐ ปีเศษ ทางวัดเขาทางทรายได้ทำการบูรณะปฏิสังขรณ์ขึ้นใหม่ เมื่อวันที่ ๓ มกราคม ๒๕๒๕ ใช้เวลาบูรณะปฏิสังขรณ์อยู่ ๙ ปี

ฐานรูปเคารพ วัดโบสถ์           ฐานรูปเคารพ แกะสลักจากหินแอนดีไซน์ (Andesite) สีเขียว ลักษณะเป็นฐานบัวลูกฟักรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ด้านบนตรงกึ่งกลางแกะลงไปเป็นหลุมรูปสี่เหลี่ยม สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นรูสำหรับรองรับเดือยส่วนฐานของรูปเคารพ สภาพชำรุดแตกออกจากกัน ศิลปะแบบทวารวดี-เขมรโบราณ (พุทธศตวรรษที่ ๑๖-๑๘) แกลเลอรี่ NextGEN

เจดีย์ทรงระฆัง วัดโบสถ์            เจดีย์ ลักษณะเป็นเจดีย์ทรงระฆังขนาดใหญ่ ฐานรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสก่อด้วยศิลาแลง รองรับฐานปัทม์แปดเหลี่ยมซ้อนกัน ๓ ชั้น ถัดขึ้นไปเป็นองค์ระฆังก่ออิฐถือปูนทรงกลม มีเส้นแถบสี่เหลี่ยมประดับลายดอกไม้คาดทับส่วนยอดเป็นบัลลังก์ย่อมุมไม้สิบสองมีปูนปั้นซุ้มเรือนแก้วขนาดเล็กและลวดลายดอกไม้ประดับด้วยเครื่องถ้วยลายครามและเครื่องเบญจรงค์ตกแต่ง รองรับส่วนก้านฉัตร ปล้องไฉน ลูกแก้วและเปลียอด รูปแบบสถาปัตยกรรมแบบอยุธยาตอนปลาย-รัตนโกสินทร์ตอนต้น แกลเลอรี่