สมเด็จพระญาณวโรดม (ประยูร สนฺตงฺกุโร)
สมเด็จพระญาณวโรดม (ประยูร สนฺตงฺกุโร) เป็นสมเด็จพระราชาคณะ อดีตเจ้าอาวาสวัดเทพศิรินทราวาส ราชวรวิหารและอดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
ประวัติ
สมเด็จพระญาณวโรดม มีนามเดิมว่าประยูร นามสกุล พยุงธรรม (๙ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๕๙ – ๑๘ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๒) บิดาชื่อ ธูป มารดาชื่อ ทองหยิบ
เกิดเมื่อวันศุกร์ เดือน ๔ แรม ๒ ค่ำ ปีมะโรง ตรงกับวันที่ ๙ มีนาคม พ.ศ. ๒๔๕๙ ที่บ้านท่าเรือ อำเภอประจันตคามจังหวัดปราจีนบุรี เป็นบุตรคนสุดท้อง
มีพี่ ๗ คน ถึงแก่กรรมตั้งแต่ยังเล็ก ๓ คน เหลือเพียง ๔ คน ได้มาพำนักที่วัดเทพศิรินทราวาส ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๗๔ และได้บรรพชาเป็นสามเณร เมื่อ
วันที่ ๖ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๗๖ โดยมีสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวโร) เป็นพระอุปัชฌาย์ ณ วัดเทพศิรินทราวาส และได้อุปสมบทเป็นพระภิกษุ
เมื่อวันที่ ๕ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๔๘๐ โดยสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (เจริญ ญาณวโร) เป็นพระอุปัชฌาย์ พระอุดมศีลคุณ (อินทร อคฺคิทตฺโต) เป็นพระกรรมวาจาจารย์ พระครูวินัยธรเพ็ชร ปภงฺกโร เป็นพระอนุสาวนาจารย์ มีหม่อมเจ้าหญิงกรณิกา จิตรพงศ์ ทรงเป็นเจ้าภาพบวช ณ พัทธสีมา วัดเทพศิรินทราวาส ได้ฉายาว่า
“สนฺตงฺกุโร” ซึ่งแปลว่า หน่อหรือเชื้อสายหรือทายาทของผู้สงบ (ฉายานี้ได้มาตั้งแต่เป็นสามเณรพรรษาแรก) และได้อยู่จำพรรษาที่วัดเทพศิรินทราวาสตลอดมา
มิได้ไปจำพรรษาที่อื่นเลย สมเด็จพระญาณวโรดมได้เริ่มศึกษาเมื่ออายุราว ๖ ขวบโดยมีบิดาเป็นผู้สอน ต่อมาได้เข้าศึกษาที่โรงเรียนประชาบาลประจำอำเภอประจันตคาม เมื่อ พ.ศ. ๒๔๖๘ จบชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕ เมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๒ ครั้งนั้นชั้น ป. ๕ เป็นชั้นสูงสุดของการศึกษาในอำเภอนั้น เมื่อบรรพชาอุปสมบทแล้วได้ศึกษาด้านปริยัติศึกษาแผนกธรรม ได้นักธรรมชั้นเอก และแผนกบาลี ได้ ป.ธ. ๙ สำหรับภาษาสันสกฤต นั้น เจ้าประคุณสมเด็จฯ ได้เคยศึกษากับนาคะประทีบ ร่วมกับเพื่อนร่วมรุ่นกันคืออาจารย์สุชีพ ปุญญานุภาพ และ สมเด็จพระวันรัต (นิรันตร์ นิรนฺตโร) จนแตกฉานในวรรณคดีสันสกฤต
สมณศักดิ์
– พ.ศ. ๒๔๙๕ เป็น พระราชาคณะชั้นสามัญที่ พระศรีวิสุทธิญาณ พ.ศ. ๒๕๐๐ เป็นพระราชาคณะชั้นราช ที่พระราชสุมนต์มุนี ตรีปิฎกลังการ
อุดมสิกขภารธุราทร ยติคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี
– พ.ศ. ๒๕๐๕ เป็นพระราชาคณะชั้นเทพ ที่พระเทพกวี ศรีวิสุทธินายก ตรีปิฎกบัณฑิต ธรรมิกคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี
– พ.ศ. ๒๕๑๕ เป็นพระราชาคณะชั้นธรรม ที่พระธรรมธัชมุนี ปริยัติภาณีวราทร เตปิฎกาธิกรโกศล ปรหิตโสภณสังฆภูสิต ธรรมคณิสสร
บวรสังฆาราม คามวาสี
– พ.ศ. ๒๕๒๖ เป็นพระราชาคณะเจ้าคณะรอง ที่พระญาณวโรดม วราคมธรรมาภิรัต วัฒนศาสนกิจวิศาล คันถรจนาจารย์บัณฑิต วิเทศโกวิทสังฆเลขาธิกร ธรรมยุติกคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี
– พ.ศ. ๒๕๔๖ เป็นสมเด็จพระราชาคณะ ที่สมเด็จพระญาณวโรดม สุตาคมวิสุต พุทธธรรมานุสิฐ นิวิฐศีลาจารปสาทกร สุนทรพิพิธธรรมจารี
ตรีปิฏกบัณฑิต ยติคณิสสร บวรสังฆาราม คามวาสี อรัญวาสี
การปกครอง
– เป็นเจ้าอาวาสวัดเทพศิรินทราวาส
– เป็นผู้รักษาการแทนเจ้าอาวาสวัดชูจิตธรรมาราม (มหาวชิราลงกรณราชวิทยาลัย)
– เป็นประธานกรรมการวัดเทพศิรินทราวาส
– เป็นสมาชิกสังฆสภา
– เป็นพระอุปัชฌาย์
– เป็นกรรมการมหาเถรสมาคม
– เป็นคณะผู้ปฏิบัติหน้าที่สมเด็จพระสังฆราช
– เป็นกรรมการบริหารคณะธรรมยุต
– เป็นเลขาธิการคณะธรรมยุติ
– เป็นอุปนายกสภามหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย
– เป็นเลขาธิการสภาการศึกษามหามกุฏราชวิทยาลัย
– เป็นกรรมการมูลนิธิมหาวชิราลงกรณราชวิทยาลัย
– เป็นกรรมการมูลนิธิสิรินธร ฯลฯ
ผลงานทางวิชาการ
๑. ชุดแบบเรียนไวยากรณ์สันสกฤต๕ เล่ม จัดพิมพ์โดยมูลนิธิมหามกุฏราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์
๒. หนังสือชื่อ ศาสนาต่าง ๆ ซึ่งมีเนื้อหาในแนวศาสนาเปรียบเทียบครอบคลุมทั้งศาสนาพุทธศาสนาฮินดูศาสนาซิกข์ลัทธิขงจื๊อลัทธิเต๋าศาสนาชินโตศาสนาโซโรอัสเตอร์
มรณภาพ
ในช่วงเช้าวันพุธที่ ๑๘ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๒ สมเด็จพระญาณวโรดม มีอาการไอและมีเสมหะ โดยไอเพียง ๒ ครั้ง ก็หมดสติ หัวใจหยุดเต้น ศิษยานุศิษย์จึงรีบพาส่งโรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ แต่แพทย์ไม่สามารถช่วยเหลือได้ทัน ได้ถึงมรณภาพด้วยโรคหัวใจวายเฉียบพลัน เวลา ๐๗.๑๗ น. โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ศพตั้งบำเพ็ญกุศล ณ ศาลากวีนิรมิต (ศาลากลางน้ำ) วัดเทพศิรินทราวาส และเปิดให้ประชาชนถวายน้ำสรงศพเวลา ๑๓.๐๐ น. โดยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ รับศพไว้ในพระบรมราชานุเคราะห์เป็นเวลา ๗ วัน และพระราชทานโกศไม้สิบสอง ซึ่งเป็นโกศตามยศสมณศักดิ์สมเด็จพระราชาคณะ และในเวลา ๑๗.๔๓ น.พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีเสด็จพระราชดำเนินแทนพระองค์มาพระราชทานน้ำหลวงสรงศพ
ข้อมูลจาก: www.wikiwand.com/th/สมเด็จพระญาณวโรดม (ประยูร สนฺตงฺกุโร)
